01-03-2026
Auteur: Bernoud A.J. Jonker MBA
In een wereld waarin organisaties steeds complexer worden, groeit de behoefte aan methoden die verder gaan dan traditionele vergaderingen en PowerPointpresentaties. Eén van die methoden is Lego® Serious Play® (LSP): een gefaciliteerde werkvorm waarbij deelnemers met behulp van Lego bouwen aan antwoorden op vraagstukken binnen hun organisatie. Hoewel het speels oogt, is de methodiek diepgaand, gestructureerd en verrassend effectief.
Wat is Lego Serious Play?
Lego Serious Play is een methodiek die gebruikmaakt van het bouwen met Lego-steentjes om denkprocessen te ondersteunen. De kern van de aanpak is dat deelnemers hun ideeën, inzichten en perspectieven letterlijk "in model” bouwen. Deze modellen dienen vervolgens als basis voor dialoog, reflectie en besluitvorming.
De methode is gebaseerd op een aantal belangrijke principes. Ten eerste gaat het uit van het idee dat iedereen in een groep waardevolle kennis en inzichten bezit. Door iedereen actief te laten bouwen en vertellen, wordt die kennis zichtbaar en gedeeld. Ten tweede maakt LSP gebruik van "handen-denken”: het idee dat je door te bouwen toegang krijgt tot andere vormen van kennis dan alleen via praten of schrijven. Dit leidt vaak tot diepere en meer genuanceerde inzichten.
Een typische sessie bestaat uit een reeks zorgvuldig opgebouwde opdrachten. De facilitator stelt vragen, deelnemers bouwen individueel een model als antwoord, en vervolgens deelt iedereen zijn of haar verhaal. Door deze structuur ontstaat een gelijkwaardig gesprek waarin alle stemmen gehoord worden.
Hoe wordt Lego Serious Play gebruikt?
LSP kan op verschillende manieren worden ingezet binnen organisaties. Veelvoorkomende toepassingen zijn:
- Strategieontwikkeling: Teams bouwen gezamenlijk een beeld van de huidige situatie en verkennen mogelijke toekomstscenario’s. Dit helpt om abstracte strategie concreet en bespreekbaar te maken.
- Teamontwikkeling: Door persoonlijke modellen te bouwen, krijgen teamleden inzicht in elkaars drijfveren, rollen en onderlinge dynamiek.
- Probleemoplossing: Complexe vraagstukken worden visueel en tastbaar gemaakt, waardoor nieuwe invalshoeken ontstaan.
- Verandermanagement: LSP helpt om draagvlak te creëren doordat medewerkers actief betrokken worden bij het formuleren van oplossingen.
- Leiderschapsontwikkeling: Leiders reflecteren op hun rol en impact door deze in modellen uit te drukken.
Wat al deze toepassingen gemeen hebben, is dat ze gericht zijn op het zichtbaar maken van impliciete kennis en het stimuleren van open dialoog.
De voordelen van Lego Serious Play
Een van de grootste voordelen van LSP is de hoge mate van betrokkenheid. Omdat iedereen actief deelneemt, ontstaat er energie en focus in de groep. Dit staat in contrast met traditionele vergaderingen waarin vaak slechts een paar mensen het woord voeren.
Daarnaast zorgt de methode voor diepgang. Het bouwen van modellen dwingt deelnemers om hun gedachten te structureren en te concretiseren. Dit leidt tot rijkere verhalen en meer inzicht in onderliggende aannames en overtuigingen.
Een ander belangrijk voordeel is gelijkwaardigheid. In een LSP-sessie heeft iedereen evenveel spreektijd en aandacht. Dit helpt om hiërarchische barrières te doorbreken en zorgt ervoor dat ook stille of introverte deelnemers hun stem laten horen.
Verder stimuleert LSP creativiteit en innovatie. Doordat deelnemers buiten de gebaande paden denken en werken met metaforen, ontstaan vaak verrassende ideeën en oplossingen.
Tot slot draagt de visuele en tastbare aard van de methode bij aan betere herinnering en eigenaarschap. Wat gebouwd en besproken is, blijft beter hangen en wordt eerder omgezet in actie.
De nadelen en aandachtspunten
Hoewel Lego Serious Play veel voordelen heeft, zijn er ook enkele nadelen en aandachtspunten.
Allereerst is er soms scepsis. De speelse uitstraling van Lego kan bij sommige deelnemers weerstand oproepen, vooral in meer formele of traditionele organisaties. Het is daarom belangrijk om de methode goed te introduceren en het doel duidelijk te maken.
Daarnaast vraagt LSP om goede facilitatie. De kracht van de methode zit in de structuur en begeleiding. Zonder een ervaren facilitator bestaat het risico dat sessies oppervlakkig blijven of hun focus verliezen.
Ook is LSP tijdsintensief. Een sessie neemt vaak meerdere uren of zelfs een hele dag in beslag. Voor organisaties die gewend zijn aan snelle besluitvorming kan dit als een drempel worden ervaren.
Een ander punt is dat de methode minder geschikt kan zijn voor zeer eenvoudige of sterk operationele vraagstukken. LSP komt het best tot zijn recht bij complexe, ambigue of strategische onderwerpen.
Tot slot kan het werken met metaforen voor sommige deelnemers onwennig of lastig zijn. Niet iedereen is gewend om abstract te denken in beelden en verhalen, wat in het begin tot onzekerheid kan leiden.
Wanneer is Lego Serious Play effectief?
Lego Serious Play is vooral effectief in situaties waarin:
er sprake is van complexiteit of verschillende perspectieven
er behoefte is aan draagvlak en betrokkenheid
traditionele gesprekken vastlopen of onvoldoende opleveren
impliciete kennis expliciet gemaakt moet worden
Het succes van de methode hangt sterk samen met de kwaliteit van de vraagstelling en de begeleiding. Een goed ontworpen sessie kan diepgaande inzichten opleveren en echte beweging creëren binnen een organisatie.
Conclusie
Lego Serious Play is veel meer dan "spelen met blokjes”. Het is een krachtige methodiek die organisaties helpt om anders te denken, beter te luisteren en gezamenlijk tot nieuwe inzichten te komen. Door hoofd, handen en hart te combineren, ontstaat een vorm van dialoog die zowel verdiepend als verbindend werkt.
Voor consultants en facilitators biedt LSP een waardevolle aanvulling op het instrumentarium, zeker bij vraagstukken waar klassieke methoden tekortschieten. Mits goed toegepast, kan het bouwen met Lego leiden tot stevige fundamenten voor verandering.